Fuzja Smaków: Czarna Owca

Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Czarna Owca. Pokaż wszystkie posty

Obecny klimat polityczny nie jest może przyjazny kobietom, ale sprzyja rozwojowi całkowicie nowego typu literatury. Wygląda zatem na to, że feministycznych dystopii będzie coraz więcej. Po książkę Leni Zumas sięgnęłam głównie dlatego, że widziałam w niej gdzieś sporo punktów wspólnych z „Opowieścią Podręcznej”; zarówno książka Atwood, jak i stworzony na jej podstawie serial Hulu są moim odkryciem roku 2018, widząc zatem książkę tak silnie utrzymaną w podobnej tematyce nie mogłam się oprzeć pokusie jej przeczytania. W pewnym momencie przestałam te dwie pozycje jednak do siebie porównywać, bo na tle kultowej już opowieści o Gilead historia snuta przez Zumas wypada jednak całkowicie inaczej. I niekoniecznie lepiej. Spieszę zatem, by tę opinię uzasadnić.

Nie zawsze garść modnych tematów jest przepisem na sukces

Bo mamy tu wszystko. Klimat polityczny wyjątkowo sprzyja teraz popularności dzieł poruszających ten wątek, ale to trochę za mało, by udźwignąć całą historię. Powieść osadzona jest w niedalekiej przyszłości, w dystopijnej rzeczywistości Stanów Zjednoczonych, w których Kongres niedawno ratyfikował Poprawkę o Człowieczeństwie (Personhood Amendment) zakazującą dokonywania zarówno aborcji, jak i zabiegów in vitro. Poruszają się w niej cztery bohaterki: Mattie (ciężarna nastolatka), Ro (jej nauczycielka, pisząca również książkę o innej bohaterce – zmarłej badaczce imieniem Eivør), Susan (matka dwójki dzieci tkwiąca od dość dawna w nudnym małżeństwie) i Gin (znachorka, mieszkająca samotnie w lesie i zajmująca się leczeniem pacjentek z miasta). Dla każdej z nich sfera macierzyństwa jest niezwykle istotna, ale dla każdej oznacza też coś zupełnie innego; jest równocześnie, w zależności od punktu widzenia, pragnieniem, problemem, uciążliwą codziennością, która ma swoje jasne chwile. Poruszane są też tutaj kwestie powszechnego w państwie patriarchatu, podwójnych standardów, przemocy domowej, samotnego macierzyństwa, zmagań z poczęciem – całe spektrum niezwykle istotnych tematów, które są jednak przedstawiane dość płytko i nie zapadają szczególnie w pamięć.

Czasem dwutorowa narracja to o jedną za dużo – co zatem, gdy losy bohaterek rozbiegają się w pięciu kierunkach?

Poszczególne rozdziały poświęcane są odrębnym bohaterkom, ale ich losy toczą się obok siebie i splatają na różnych etapach opowieści. Na początku może trudno się do tej formuły przyzwyczaić, bo narracja bezustannie przeskakuje między poszczególnymi postaciami i nie daje większych szans na przywiązanie się do żadnej z nich. Co ważne – potem bardzo się ten sposób prowadzenia historii docenia, bo pozwala spojrzeć na kwestię posiadania potomstwa w bardzo wielu wymiarach, a poza tym sprzyja spójnemu połączeniu losów wszystkich bohaterek. To jeden z aspektów, które bardzo w tej książce cenię; wszystkie relacje splatają się w pełnowymiarową układankę, dając czytelnikowi szansę na zrozumienie złożonych zależności między bohaterkami. Zumas nie tworzy może świata tak złożonego jak Atwood, ale z łatwością wprowadza czytelnika w świat swoich bohaterek i ich problemów. Eksploruje z dogłębnym naturalizmem fizyczność kobiety, co być może nie przypadnie do gustu wszystkim czytelnikom, ale za to oferuje spojrzenie na problemy w dużej mierze przemilczane w społeczeństwie – jak choćby ten mniej estetyczny wymiar in vitro, tak chętnie pomijany w rozmaitych dyskusjach.

To nie jest jednak odpowiedź naszego pokolenia na „Opowieść Podręcznej”

Atwood stworzyła świat przerażający, zwłaszcza gdy uwzględni się fakt, że dokonała tego ponad trzydzieści lat temu. Zumas przykrywa wartką i bardzo poetycką narracją pewne niedostatki wykreowanej przez siebie rzeczywistości; książkę czyta się sprawnie, ale nie wyzwoliła we mnie uczuć, które towarzyszyły mi przy lekturze dystopii osadzonej w Gilead. Dobre dystopie zawsze sprawiały, że spoglądałam w przyszłość z niepokojem, a opowieść Zumas - choć mająca miejsce w namacalnie wręcz bliskiej przyszłości - przemija delikatnie i bez echa. Nie zmienia to faktu, że jest to dobrze napisana historia, do której powracam myślami - ale w zasadzie wyłącznie w kontekście dalszych losów bohaterek.

Za udostępnienie egzemplarza recenzenckiego bardzo dziękuję Wydawnictwu Czarna Owca.

Literacki debiut C.J. Tudor trafił na anglojęzyczne półki zaledwie tydzień temu, a w Internecie już teraz nie brakuje pochlebnych recenzji. Dzięki akcji wydawnictwa Czarna Owca miałam szansę zapoznać się z książką na miesiąc przed jej polską premierą… i przyznam, że trudno się od tej książki oderwać, czym autorka sprawnie maskuje pewne jej mankamenty.

Czytelnik ma szansę obserwować Eddiego i jego przyjaciół zarówno w okresie ich dzieciństwa (naznaczonego zresztą burzliwymi i dość makabrycznymi zdarzeniami), jak i w życiu dorosłym. Jest mnóstwo punktów zwrotnych, które przychodzi przetrwać Eddiemu – od makabrycznego wypadku, który stawia na jego drodze Elisę i tytułowego Kredziarza, poprzez serię nadużyć władzy, których dopuszcza się lokalny wielebny, aż po rzecz tak banalną jak poznanie gry w wisielca i magii rysunków wykonanych kredą. Każde z tych zdarzeń pociąga za sobą olbrzymie konsekwencje, które uderzają w dziecięcych bohaterów całe lata po ich zaistnieniu. Seria misternie utkanych intryg i makabrycznych morderstw przetacza się przez idylliczne miasteczko, a wszystko łączy jeden element: schematyczne ludziki rysowane kredą.

Tudor ma na pewno lekkie pióro, dzięki czemu książkę pochłania się w ekspresowym wręcz tempie. Barwnie, choć nieco powierzchownie nakreśla sylwetki bohaterów; główna postać, Eddie, wzbudza rzecz jasna sympatię podszytą współczuciem. Pozostali przyjaciele pozostają w jego cieniu i nie są opisani aż tak dokładnie – ja miałam jednak tutaj pewien niedosyt. C.J. Tudor prowadzi narrację naprzemiennie, przeplatając wątki teraźniejsze z wydarzeniami sprzed trzech dekad; ten sprytny i dość chętnie stosowany zabieg sprawia, że trudno książkę odłożyć na bok. Pozwala on też odkrywać motywacje bieżących zachowań bohaterów wynikające z dawnych przeżyć. Fabuła rozwija się sprawnie, choć docierając do połowy powieści czytelnik nadal nie dowiaduje się wielu kluczowych kwestii; w tym miejscu coś w tej książce się jednak wykoleja, narracja przez chwilę błądzi wśród uprzednio porzuconych wątków, by z impetem powrócić na właściwe tory na kilkudziesięciu ostatnich stronach. Autorka rozpoczyna stosunkowo dużo wątków jak na książkę takiej objętości, czego rezultatem jest ich późniejsze niedbałe zakańczanie. Jedną z największych przyjemności w czytaniu kryminału jest podążanie za bohaterami i podejmowanie prób w odgadnięciu kto, co, dlaczego – tutaj element zaskoczenia pojawił się w moim przypadku bardzo późno, bo fabuła rozwija się chwilami dość przewidywalnie. „Kredziarz” wiele za to zyskuje dzięki epilogowi, nawet jeśli jest on nieco nieprawdopodobny.

Pomimo tych drobnych niedostatków, debiut C.J. Tudor to kryminał dobrze wyważony, moim zdaniem idealnie odpowiadający oczekiwaniom czytelników z grupy doceniającej książki YA. Nie jest ostentacyjnie makabryczny, wątki prowadzone są sprawnie, a główni bohaterowie wzbudzają raczej dość ciepłe odczucia. Słowem – to kryminał, który określiłabym mianem „lekkiego”. Nie jest to lektura przygniatająca psychicznie, zmuszająca do głębokich przemyśleń; nie jest to też książka epatująca przemocą, chociaż bystry czytelnik z pewnością dostrzeże jej drastyczne przejawy. Gdzieś w połowie coś tak faktycznie delikatnie szwankuje, ale potem nie sposób się od tej książki oderwać – ostatnie 150 stron przeczytałam za jednym zamachem. Podsumowując: to świetna powieść, jeśli szukacie kryminału jednotomowego (ciężko takie ostatnimi czasy znaleźć), może i nieco przewidywalnego, ale za to napisanego sprawnie i z pomysłem – „Kredziarz” to dobry wybór na styczniowe popołudnie.

Czytając tę książkę nie mogłam jednak oprzeć się wrażeniu, że ten klimat gdzieś już był. Proza C.J. Tudor przypomina mi nieco twórczość Stephena Kinga (choć literacki debiut jedynie ociera się o horror), zwłaszcza pod względem osadzenia akcji – spokojne, małe miasteczko, grupka nastolatków prowadzących całkowicie normalne życie. Brzmi jak większość książek Kinga, w których zło czai się wszędzie, a szczególną sympatią darzy małe, niepozorne mieściny. Ze względu na podobne wątki – grupkę przyjaciół, powrót makabrycznych wspomnień po latach, tajemnicze zgony – praktycznie cały czas podczas czytania „Kredziarza” miałam w tyle głowy To. Z drugiej strony na wizualną stronę moich wyobrażeń olbrzymi wpływ miał serial Stranger Things, bo i tutaj są pewne podobieństwa – na bardzo ogólnym wprawdzie poziomie, ale jednak. Cały czas towarzyszyło mi wrażenie, że ta powieść to idealny mariaż horroru Stephena Kinga z wizualną warstwą Stranger Things.

Nie lubię się też czepiać… ale przytoczę Wam pewien nadzwyczaj ciekawy fragment ;)

„ – Alice Cooper w Twoich ustach?

- Co, dziwisz się? Zawsze lubiłem jej muzykę.”

Miałam szansę zapoznać się z książką dzięki uprzejmości Wydawnictwa Czarna Owca. Dziękuję za przesłanie mi jednego z 200 egzemplarzy promocyjnych!

Subskrybuj: Posty ( Atom )

"Czerwone Zegary" Leni Zumas - czy to jest odpowiedź pokolenia Millenialsów na "Opowieść Podręcznej"?

C.J. Tudor - "Kredziarz" / "The Chalk Man"

O mnie

Szukaj na blogu

Archiwum bloga

"Czerwone Zegary" Leni Zumas - czy to jest odpowiedź pokolenia Millenialsów na "Opowieść Podręcznej"?

C.J. Tudor - "Kredziarz" / "The Chalk Man"

O mnie

Wasze ulubione posty

Szukaj na blogu

Archiwum bloga